2026 жылғы 11 қарашада жаңартылды. Мақала 2022 жылы жазылған. Қазір өз атыңызға қарыз рәсімделуінен қорғанудың ең сенімді тәсілі — банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартуды белгілеу. Оны eGov.kz порталында немесе eGov Mobile қосымшасында ЭЦҚ арқылы тегін рәсімдейді; 2024 жылғы қыркүйектен бастап бас тарту сіз оны алып тастағанша мерзімсіз әрекет етеді, ал бас тартуға қарамастан берілген қарыз есептен шығарылуға жатады (бас тарту ломбардтарға қолданылмайды). Сонымен қатар онлайн-микрокредит шарты тек биометриялық сәйкестендіруден кейін жасалады.
Мазмұны:
Басқа біреудің құжаттары бойынша қарызды ресімдеу қаншалықты нақты?
Зиянкестерден қалай қорғануға болады?
Қарызды алу мейлінше оңай – көбінесе, тек жеке куәлік пен телефон талап етіледі. Онлайн қызметтердің дамуын ескере отырып, қазір кредит берушінің кеңсесіне жеке барудың қажеті жоқ. Ақшаны интернет арқылы алуға болады. Басқа адамдардың құжаттары бойынша қарыз алуға итермелейді. Алайда біз Сіздерді ескертуге асығамыз.
Басқа біреудің құжаттары бойынша қарызды ресімдеу қаншалықты нақты?
Жақында ғана үшінші тұлғаға қарызды ресімдеу алаяқ пен банк өкілі серіктес болған жағдайда ғана мүмкін болып табылатыны анықталды. Бұрын қаржы ұйымдары кредиттерді тек өз кеңселерінің желісі арқылы берген, ал кредит алу үшін төлқұжаттан басқа өзге де құжаттар қажет болған. Жеке куәлікті кредит бөлімінің қызметкеріне көрсету қажет болатын, ол төлқұжаттың өтініш берушіге тиесілі екеніне көз жеткізіп, содан кейін ғана өнімді ресімдеу процедурасына кірісетін.
Бүгінгі таңда бұл істер әлдеқайда өзгеше. Сіз қажетті соманы үйден шықпай-ақ ала аласыз. Микроқаржылық ұйымдар ақшаны картаға аудару арқылы онлайн режимде береді. Кредит берушінің кеңсесіне барудың қажеті жоқ және барлық операцияларды монитор экранының алдында немесе интернетке қосылған кез-келген құрылғыны пайдалану толық нақты.
Клиентке МҚҰ ресми сайтына кіріп, өтінім беру жеткілікті. Сауалнамада Сіз өзіңіз туралы ең қажетті ақпаратты ғана көрсетуіңіз керек, сондықтан өнімді жобалау процедурасы аз уақыт алады. Бұрын кейбір МҚҰ жеке куәліктің сканерленген көшірмесін немесе фотосуретін сұрайтын; қазір онлайн-шарт тек биометриялық сәйкестендіруден — өтініш берушінің бетін мемлекеттік базадағы суретпен салыстырудан — кейін жасалады.
Компания бірнеше минут ішінде шешім қабылдайды және егер ол оң шешілсе, клиентпен келісімшарт жасалады. Сонымен қатар, келісімшартқа қол қою үшін жеке өзінің қатысуы талап етілмейді. Шартқа SMS-кодпен қол қойылады, бірақ тек биометриядан кейін, сондықтан онлайн-қарыз үшін біреудің құжаттары ғана жеткіліксіз; алаяқтар адамнан кодтарды алдап алып, тексеруден оның атынан өтуге тырысады.
Кредит беретін терминалдар пайда болғанда, біреудің атына қарыз алу бұрынғыдан да оңай болды. Кредитоматтар адамдар көп жиналатын жерлерде тұрды, ал мұндай құрылғы арқылы қарыз алу үшін жеке куәлік пен ұялы телефон жеткілікті еді.
Клиент СМС-кодты енгізгеннен кейін ақшаны терминалдан бірден алатын. Кредитоматтарда камералар болды, бірақ құжат иесіне ұқсау үшін сыртқы түрін сәл өзгерткен алаяққа бұл көбіне кедергі болмады. Қазір мұндай терминалдар іс жүзінде жұмыс істемейді: «Кредитомат» 2024 жылғы наурызда лицензиясынан айырылды.
Зиянкестерден қалай қорғануға болады?
Біреудің төлқұжатына онлайн қарыз алуға бола ма деген сұраққа жауап біржақты болады. Міндетті биометрияның арқасында онлайн бұл әлдеқайда қиындады, бірақ мұндай әрекеттер тоқтамайды. Қалай болғанда да бұлай жасауға болмайды: басқа адамдардың құжаттары бойынша кредит алу алаяқтық болып табылады және ол заң бойынша жазаланады.
Дегенмен, ең маңыздысы – алаяқтықтың құрбаны болмау. Сіз алдын-ала қорғанудың қолжетімді әдістеріне назар аударуыңыз керек.
- Өз құжаттарыңызды қараусыз қалдыруға, оларды кепіл ретінде пайдалануға, сондай-ақ жеке куәліктің скан-көшірмелерін бейтаныс адамдарға жіберуге болмайды. Егер қандай да бір мақсат үшін паспорттың көшірмесін ұсыну қажет болса, оған өз қолыңызбен: "несие алу үшін емес" деп жазыңыз да, қол қойыңыз және ағымдағы күнді белгілеңіз.
- Интернетте жұмыс істеу үшін Сіз тек лицензиялық бағдарламаларды қолданып, жеке деректеріңізді қорғау үшін сенімді құпия сөздерді орнатқаныңыз жөн.
- Барлық негізгі құжаттардың көшірмелерін жасап, оларды үшінші тұлғалардың қолы жетпейтін жерде сақтау керек. Куәліктер жоғалған немесе ұрланған жағдайда оларды қалпына келтіру оңай болады.
Егер Сіз алаяқ Сіздің атыңызға қарыз ала алады деп алаңдасаңыз, кредиттік тарих бюросына жүгінгеніңіз жөн. Кредиттік есепті жылына бір рет eGov немесе Бірінші кредиттік бюро арқылы тегін алуға болады. Егер Сіздің алаңдаушылығыңыз расталса, Сіздің атыңызға кредит берген ұйымға мәмілені жарамсыз деп тану туралы өтініш жазу қажет болады. Мұндай мәселені шешудің соңғы шарасы – бұзылған құқықтарды қалпына келтіру және есептелген пайыздармен бірге қарызды қайтару үшін жауапкершіліктен босату мақсатында сотқа жүгіну болып табылады.